İçindekiler
Yolculuk Duası Nedir?
Yolculuk duası; bir taşıta binerken, yola çıkarken ve yolculuk boyunca Allah’ın korumasını istemek için okunan dualardır. Bu dualar Kur’an âyetleri ve sahih hadislerle sabittir. Bunlara “sefer duası” veya “binek duası” da denir.
Bu duaların özü şudur: Mümin, bindiği aracı kendi gücüyle değil Allah’ın lütfuyla kullandığını kabul eder. Yolculuğunu Allah’a emanet eder ve her yolculuğun sonunda asıl dönüşün Rabbine olacağını hatırlar. Bu yönüyle yolculuk duası aynı zamanda bir tevekkül ilanıdır.
Tevekkül tedbiri terk etmek değildir. Emniyet kemerini takmak, aracın bakımını yaptırmak ve trafik kurallarına uymak tedbirdir. Dua ise bu tedbirden sonra sonucu Allah’a bırakmaktır. Efendimiz (s.a.v.), devesini salıverip tevekkül ettiğini söyleyen kişiye “Önce onu bağla, sonra tevekkül et” buyurmuştur (Tirmizî, Sıfatü’l-Kıyâme, 2517).
Araca Binerken Okunacak Dua (Zuhruf Sûresi 13-14)
Arabaya, otobüse, uçağa ya da herhangi bir vasıtaya binerken okunacak en temel dua, Kur’an-ı Kerim’de bizzat binek için öğretilen şu âyetlerdir:
Arapça Yazılışı:
سُبْحَانَ الَّذِي سَخَّرَ لَنَا هَذَا وَمَا كُنَّا لَهُ مُقْرِنِينَ وَإِنَّا إِلَى رَبِّنَا لَمُنْقَلِبُونَ
Türkçe Okunuşu:
Sübhânellezî sahhara lenâ hâzâ ve mâ künnâ lehû mukrinîn. Ve innâ ilâ rabbinâ le-munkalibûn.
Anlamı:
“Bunu bizim hizmetimize veren Allah’ı tesbih ederiz. Yoksa biz buna güç yetiremezdik. Şüphesiz biz Rabbimize döneceğiz.” (Zuhruf, 43/13-14)
Hadis Kaynağı:
Abdullah b. Ömer (r.a.) şöyle anlatıyor: “Resûlullah (s.a.v.) sefere çıkmak için devesine bindiğinde üç defa Allâhu ekber der, sonra bu âyetleri okur, ardından sefer duasını yapardı.” (Müslim, Hac, 425 [1342]; Ebû Dâvûd, Cihâd, 2599; Tirmizî, Daavât, 3447)
Önemli not: Âyetteki “hâzâ” (bunu) kelimesi deve ve at gibi binekleri kapsadığı gibi araba, otobüs, uçak ve gemi gibi bugünkü vasıtaları da kapsar. Bu yüzden bu dua hangi taşıta binilirse binilsin okunabilir.
Araca Binerken Dua Hangi Sırayla Okunur?
Binerken okunacak dualar iki sahih rivayette küçük bir sıra farkıyla geçer:
- İbni Ömer (r.a.) rivayeti (Müslim): Önce üç defa tekbir getirilir, ardından âyetler ve sefer duası okunur.
- Hz. Ali (r.a.) rivayeti (Ebû Dâvûd, Tirmizî): Hz. Ali bineğe binerken önce besmele çekmiş, hamd edip âyetleri okumuş, ardından üçer defa hamd ve tekbir getirip istiğfar etmiştir. Sonra da “Resûlullah’ın da böyle yaptığını gördüm” demiştir (Ebû Dâvûd, Cihâd, 2602; Tirmizî, Daavât, 3446; Tirmizî “hasen sahih” demiştir).
Her iki uygulama da sünnete uygundur. Hz. Ali’nin rivayeti binme anını daha ayrıntılı anlattığı için aşağıdaki sıralama bu rivayete göre verilmiştir.
Sünnete uygun binme sıralaması (Hz. Ali rivayeti):
- Araca adım atarken “Bismillâh” denir.
- Oturunca “Elhamdülillâh” denir.
- Zuhruf 13-14. âyetler okunur: Sübhânellezî sahhara lenâ…
- Üç defa “Elhamdülillâh” denir.
- Üç defa “Allâhu ekber” denir.
- İstiğfar duası okunur (metni aşağıda).
Uzun bir yolculuğa çıkılıyorsa, buna İbni Ömer rivayetindeki sefer duası da eklenir.
İstiğfar duası:
سُبْحَانَكَ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي فَاغْفِرْ لِي فَإِنَّهُ لَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ
Sübhâneke innî zalemtü nefsî fağfirlî, fe innehû lâ yağfiru’z-zünûbe illâ ente.
Anlamı: “Allah’ım! Seni tesbih ederim. Ben nefsime zulmettim, beni bağışla. Çünkü günahları ancak Sen bağışlarsın.”
Hadisin devamında Peygamber Efendimiz (s.a.v.), kulunun “beni bağışla” demesinden ve günahları ancak Allah’ın bağışlayacağını bilmesinden Rabbimizin hoşnut olduğunu bildirmiştir. İstiğfarın fazileti için Seyyidü’l İstiğfar duası yazımıza bakabilirsiniz.
Sefer Duası: Uzun Yolculuğa Çıkarken Okunacak Dua
Şehirler arası yolculuk, gurbet, hac-umre veya yurt dışı seferi gibi uzun yollara çıkarken Zuhruf âyetlerinden sonra Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) şu duası okunur:
Arapça Yazılışı:
اللَّهُمَّ إِنَّا نَسْأَلُكَ فِي سَفَرِنَا هَذَا الْبِرَّ وَالتَّقْوَى، وَمِنَ الْعَمَلِ مَا تَرْضَى، اللَّهُمَّ هَوِّنْ عَلَيْنَا سَفَرَنَا هَذَا وَاطْوِ عَنَّا بُعْدَهُ، اللَّهُمَّ أَنْتَ الصَّاحِبُ فِي السَّفَرِ، وَالْخَلِيفَةُ فِي الْأَهْلِ، اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ وَعْثَاءِ السَّفَرِ، وَكَآبَةِ الْمَنْظَرِ، وَسُوءِ الْمُنْقَلَبِ فِي الْمَالِ وَالْأَهْلِ
Türkçe Okunuşu:
Allâhümme innâ nes’elüke fî seferinâ hâze’l-birra ve’t-takvâ, ve mine’l-ameli mâ terdâ. Allâhümme hevvin aleynâ seferanâ hâzâ ve’tvi annâ bu’deh. Allâhümme ente’s-sâhibu fi’s-sefer, ve’l-halîfetü fi’l-ehl. Allâhümme innî e’ûzü bike min va’sâi’s-sefer, ve keâbeti’l-manzar, ve sûi’l-munkalebi fi’l-mâli ve’l-ehl.
Anlamı:
“Allah’ım! Bu yolculuğumuzda Senden iyilik, takva ve razı olacağın amelleri isteriz. Allah’ım! Bu yolculuğumuzu bize kolaylaştır, uzaklığını yakın eyle. Allah’ım! Yolculukta yoldaş Sensin, geride bıraktığımız ailemizin koruyucusu Sensin. Allah’ım! Yolculuğun meşakkatinden, kötü manzarayla karşılaşmaktan, mala ve aileye dönüşte kötü bir hal bulmaktan Sana sığınırım.”
Kaynak: Müslim, Hac, 425 (1342); Ebû Dâvûd, Cihâd, 2599; Tirmizî, Daavât, 3447.
Duanın en dikkat çekici yeri “Yolculukta yoldaş Sensin, ailemizin koruyucusu Sensin” cümlesidir. Yolcu hem kendini hem de geride bıraktıklarını Allah’a emanet eder. Bu teslimiyete benzeyen Hasbünallahü ve ni’mel vekîl zikri de yolculukta okunabilecek en güzel zikirlerdendir.
Kısa Yolculuk Duası: Her Gün Okunabilecek Dua
İşe, okula veya çarşıya giderken ya da şehir içi trafikte uzun sefer duasını okumak her zaman mümkün olmayabilir. Bu durumda okunacak kısa yolculuk duası şudur:
“Bismillâh, Elhamdülillâh. Sübhânellezî sahhara lenâ hâzâ ve mâ künnâ lehû mukrinîn. Ve innâ ilâ rabbinâ le-munkalibûn.”
Sefer duası özellikle uzun yolculuklarda okunur. Zuhruf âyetleri ise her binişte okunabilir.
Kapıdan çıkarken okunan “Bismillâhi tevekkeltü alallâh, ve lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâh” duası için evden çıkarken okunacak dua yazımızı okuyabilirsiniz. Duadaki “lâ havle” zikrinin anlamı ve fazileti La Havle Vela Kuvvete yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
Arabaya, Otobüse, Uçağa ve Gemiye Binerken Okunacak Dualar
Arabaya Binerken Okunacak Dua
Arabaya binerken şoför de yolcu da yukarıdaki sırayı takip eder: Bismillâh, Elhamdülillâh, Zuhruf 13-14, üçer hamd ve tekbir, istiğfar. Şoförün kontağı çevirmeden önce besmele çekmesi güzel bir alışkanlıktır.
Otobüse, Metroya ve Trene Binerken Okunacak Dua
Toplu taşımada da aynı dua okunur. Kalabalıkta sesli okumak gerekmez; dua içinden veya fısıltıyla okunabilir.
Uçağa Binerken Okunacak Dua
Uçak için hadislerde ayrı bir dua yoktur. Âyetteki genel ifade uçağı da kapsadığı için binerken Zuhruf 13-14. âyetler ve sefer duası okunur. Kalkışta “Allâhu ekber”, inişte “Sübhânallâh” denir. Bu uygulama, aşağıda geçen yokuş hadisine kıyasla yapılır. Uçuş korkusu yaşayanlar korku duası yazımızdaki dualardan da faydalanabilir.
Gemiye ve Deniz Taşıtına Binerken Okunacak Dua
Gemiye, vapura veya tekneye binerken Hz. Nûh’un (a.s.) gemiye binerken söylediği âyet okunur:
بِسْمِ اللّٰهِ مَجْر۪يهَا وَمُرْسٰيهَا اِنَّ رَبّ۪ي لَغَفُورٌ رَح۪يمٌ
Türkçe Okunuşu: Bismillâhi mecrêhâ ve mürsâhâ, inne rabbî le-ğafûrun rahîm.
Okunuş notu: Hafs rivayetinde “mecrâhâ” kelimesindeki “râ” harfi imâle ile, yani “e” sesine kayarak “mecrêhâ” şeklinde okunur. Hafs rivayetinde Kur’an’da imâle ile okunan tek yer burasıdır.
Anlamı: “Onun yüzüp gitmesi de durması da Allah’ın adıyladır. Şüphesiz Rabbim çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.” (Hûd, 11/41)
Bu âyeti gemiye binerken okumanın boğulmaya karşı emân olacağına dair rivayet Taberânî ve İbnü’s-Sünnî’de geçer, ancak senedi zayıftır. Yine de âyet Kur’an’da tam da gemiye binme anında okunduğu için âlimler bu âyetin okunmasını güzel görmüştür.
Yolculuk Sırasında Okunacak Dualar
Yokuş Çıkarken ve İnerken
Câbir (r.a.) şöyle anlatıyor: “Yokuş çıktığımızda tekbir getirir, indiğimizde tesbih ederdik.” (Buhârî, Cihâd, 2993)
- Yokuş çıkarken (ve kıyasen uçak kalkarken): Allâhu ekber
- Yokuş inerken (ve kıyasen uçak inerken): Sübhânallâh
Mola Verirken ve Konaklarken Okunacak Dua
Dinlenme tesisinde, otelde veya misafir olunan bir yerde konaklarken şu dua okunur:
أَعُوذُ بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّاتِ مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ
E’ûzü bi-kelimâtillâhi’t-tâmmâti min şerri mâ halak.
Anlamı: “Yarattığı şeylerin şerrinden Allah’ın eksiksiz kelimelerine sığınırım.”
Peygamber Efendimiz (s.a.v.), bir yerde konaklayıp bu duayı okuyana oradan ayrılıncaya kadar hiçbir şeyin zarar vermeyeceğini bildirmiştir (Müslim, Zikir, 2708). Yolculukta korunma için Felak ve Nâs sûreleri ile Âyetü’l-Kürsî de okunabilir.
Yolcunun Duası Kabul Edilir
Peygamber Efendimiz (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: “Üç dua vardır ki kabul edileceklerinde şüphe yoktur: Mazlumun duası, yolcunun duası ve babanın çocuğu hakkındaki duası.” (Ebû Dâvûd, Vitir, 1536; Tirmizî, Birr, 1905)
Hadisteki babanın duası, Tirmizî rivayetinde çocuğun aleyhine yapılan dua olarak geçer. Bu yüzden âlimler anne-babaları çocuklarına beddua etmekten sakındırmıştır.
Yolculuk süresi dua için değerli bir fırsattır. İşlerin kolaylaşması için Rabbi Yessir duası okunabilir. Duanın kabulüne yardımcı olan edepler için dua adabı yazımıza göz atabilirsiniz.
Yolcuyu Uğurlarken Okunacak Vedalaşma Duası
Uğurlayanın yolcuya okuyacağı dua:
أَسْتَوْدِعُ اللَّهَ دِينَكَ وَأَمَانَتَكَ وَخَوَاتِيمَ عَمَلِكَ
Estevdiullâhe dîneke ve emâneteke ve havâtîme amelik.
Anlamı: “Dinini, emanetini ve amellerinin sonunu Allah’a emanet ediyorum.” (Ebû Dâvûd, Cihâd, 2600; Tirmizî, Daavât, 3443)
Bir sahabi yolculuğa çıkarken azık istediğinde Efendimiz (s.a.v.) ona “Zevvedekellâhü’t-takvâ” (Allah azığını takva kılsın) diye dua etmiştir (Tirmizî, Daavât, 3444).
Yolcunun geride kalanlara okuyacağı dua:
أَسْتَوْدِعُكُمُ اللَّهَ الَّذِي لَا تَضِيعُ وَدَائِعُهُ
Estevdiukümullâhellezî lâ tadîu vedâiuh.
Anlamı: “Sizi, kendisine bırakılan emanetler asla kaybolmayan Allah’a emanet ediyorum.” (İbn Mâce, Cihâd, 2825)
Yolculuktan Dönerken Okunacak Dua
Peygamber Efendimiz (s.a.v.) yolculuktan dönerken sefer duasını tekrar okur ve sonuna şunu eklerdi:
آيِبُونَ تَائِبُونَ عَابِدُونَ لِرَبِّنَا حَامِدُونَ
Âyibûne, tâibûne, âbidûne, li-rabbinâ hâmidûn.
Anlamı: “Dönenleriz, tevbe edenleriz, ibadet edenleriz, Rabbimize hamd edenleriz.” (Müslim, Hac, 425 [1342])
Bu dua özellikle şehre ve eve yaklaşırken okunur. Dönüşte önce mescide uğrayıp iki rekât namaz kılmak sünnettir. Efendimiz (s.a.v.) seferden dönünce önce mescide gider, orada iki rekât namaz kılardı (Buhârî, Cihâd, 3088; Müslim, Müsâfirîn, 716).
Yolculuk Adabı: Sünnete Uygun Yolculuğun 7 Esası
- Niyeti düzeltmek: Yolculuğun helal bir amaç için olmasına dikkat etmek.
- Helalleşmek ve vedalaşmak: Aile ve yakınlarla vedalaşıp vedalaşma duasını okumak.
- Evden besmeleyle çıkmak: Kapıdan çıkarken evden çıkış duası okumak.
- Binerken yolculuk duasını okumak: Besmele, hamd, Zuhruf 13-14, tekbir ve istiğfar.
- Mümkünse yalnız yola çıkmamak: Efendimiz (s.a.v.) yalnız yolculuğu tavsiye etmemiştir (Buhârî, Cihâd, 2998).
- Namazı terk etmemek: Seferîlikte dört rekâtlı farzlar iki rekât kılınır. Hanefîlere göre bu vacip, Şâfiîlere göre ruhsattır. Yolculuk ne kadar yorucu olursa olsun namaz bırakılmaz.
- Dönünce şükretmek: Dönüş duasını okumak ve mescitte iki rekât namaz kılmak.
Peygamberimizin tavsiye ettiği diğer günlük dualar için En Güçlü 11 Dua yazımıza bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- Kur’an-ı Kerim: Zuhruf 43/13-14; Hûd 11/41
- Sahîh-i Müslim: Hac 425 (1342); Zikir 2708; Müsâfirîn 716
- Sahîh-i Buhârî: Cihâd 2993, 2998, 3088
- Sünen-i Ebû Dâvûd: Cihâd 2599, 2600, 2602; Vitir 1536
- Sünen-i Tirmizî: Daavât 3443, 3444, 3446, 3447; Birr 1905; Sıfatü’l-Kıyâme 2517
- Sünen-i İbn Mâce: Cihâd 2825
Yazar kutusu :
Yasin Ahmedoğlu: 2003'ten beri İstanbul’daki medreselerde hocalık ve idarecilik yapmaktadır. On yılı aşkın süredir FM TV’de canlı yayında hadis ve tasavvuf dersleri vermektedir. İmam-ı Masum Efendi Vakfı başkanıdır.
