Rabbi yessir duası, "Rabbim, kolaylaştır, zorlaştırma; Rabbim, hayırla tamamla" anlamına gelen kısa bir kolaylık duasıdır. Okunuşu "Rabbi yessir velâ tüassir, Rabbi temmim bi'l-hayr" şeklindedir. Kur'an ayeti veya bu lafızla sabit bir hadis değildir; bir işe, derse ya da sınava başlarken okunan geleneksel bir duadır.
Bu yazıda duanın yazılışını, kelime kelime anlamını, kaynağını, Osmanlı'daki Bed-i Besmele geleneğini ve kaynağı sağlam diğer kolaylık dualarını bulacaksınız.
Arapça: رَبِّ يَسِّرْ وَلَا تُعَسِّرْ رَبِّ تَمِّمْ بِالْخَيْرِ
Okunuşu: Rabbi yessir velâ tüassir, Rabbi temmim bi'l-hayr.
Anlamı: Rabbim! Kolaylaştır, zorlaştırma. Rabbim! Hayırla tamamla.
Dua, "Rabbi yessir ve lâ tüassir" ve "Rabbi tammim bi'l-hayr" gibi farklı yazımlarla da geçer. Bu farklar Arapçadan Türkçeye aktarımdan doğar ve anlamı değiştirmez.
"Rabbi yessir", "Rabbim, kolaylaştır" demektir. "Rabbi" Allah'a "Rabbim" diye seslenmek, "yessir" ise kolaylaştırmayı istemektir. Duanın devamı işin zorlaştırılmamasını ve hayırla tamamlanmasını diler. Böylece kul, yalnızca işin bitmesini değil, sonucun da kendisi için hayırlı olmasını ister.
Aşağıdaki tablo duayı altı kelimeye ayırır. Arapçasını, okunuşunu ve anlamını yan yana görmek, ezberlerken ne söylediğinizi takip etmeyi kolaylaştırır. Özellikle duayı çocuğuna öğretecek anne babalar için kelime kelime okumak iyi bir başlangıçtır.
|
Arapça |
Okunuşu |
Anlamı |
|---|---|---|
|
رَبِّ |
Rabbi |
Rabbim |
|
يَسِّرْ |
Yessir |
Kolaylaştır |
|
وَلَا |
Velâ |
Ve ... etme |
|
تُعَسِّرْ |
Tüassir |
Zorlaştırma |
|
تَمِّمْ |
Temmim |
Tamamla |
|
بِالْخَيْرِ |
Bi'l-hayr |
Hayırla |
Tablodaki en dikkat çekici ifade "bi'l-hayr" kaydıdır. İnsan kendisi için neyin iyi olduğunu her zaman bilemez. Bu yüzden dua, kolaylığı sonuçtan ayırmaz. İstenen şeyin gecikmesini anlamak için neden istediğimiz şeyler gecikir? Bakara 216 ve hikmeti yazısına bakabilirsiniz.
Rabbi yessir duası Kur'an ayeti değildir ve bu lafızla hadis kaynaklarında tespit edilememiştir. Hadis araştırmacıları, âlimlerin eserlerine ve derslerine bu duayla başladığını aktarır. Anlamı güzel olduğu için okunmasında sakınca görülmez; yalnızca sünnet bir dua gibi sunulmamalıdır.
Kur'an'da kolaylık hem kulun Allah'tan istediği bir nimet hem de dinin genel ilkesi olarak geçer. Hz. Musa'nın "işimi kolaylaştır" duası, rabbi yessir ile aynı kökten gelen en bilinen Kur'an duasıdır. İnşirah, Bakara ve Talâk sureleri de kolaylığın Allah'tan geldiğini hatırlatır.
قَالَ رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي وَيَسِّرْ لِي أَمْرِي وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسَانِي يَفْقَهُوا قَوْلِي
Okunuşu: Kâle rabbişrah lî sadrî. Ve yessir lî emrî. Vahlul ukdeten min lisânî. Yefkahû kavlî.
Meali: Musa: "Rabbim! Göğsümü genişlet, işimi kolaylaştır, dilimin düğümünü çöz ki sözümü iyi anlasınlar." (Tâhâ, 20/25-28)
Ayetlerden "ve yessir lî emrî" ifadesi (Tâhâ, 20/26), rabbi yessir duasıyla aynı kelimeyi taşır.
فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا
Okunuşu: Fe inne me'al-usri yüsrâ. İnne me'al-usri yüsrâ.
Meali: Elbette güçlükle beraber şüphesiz bir kolaylık vardır. Gerçekten, güçlükle beraber bir kolaylık vardır. (İnşirâh, 94/5-6)
Sureyi bütünüyle okumak için İnşirah Suresi okunuşu, anlamı ve faziletleri yazısına bakabilirsiniz.
يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلَا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ
Okunuşu: Yürîdullâhu bikümü'l-yüsra ve lâ yürîdu bikümü'l-usra.
Meali: Allah size kolaylık diler, zorluk dilemez. (Bakara, 2/185)
وَمَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مِنْ أَمْرِهِ يُسْرًا
Okunuşu: Ve men yettekillâhe yec'al lehû min emrihî yüsrâ.
Meali: Allah, buyruğuna karşı gelmekten sakınan kimseye işinde kolaylık verir. (Talâk, 65/4)
Hadislerde rabbi yessir lafızlarıyla bir dua tespit edilemese de aynı anlamı taşıyan sahih rivayetler vardır. Hz. Peygamber zorluğun kolaylaşması için dua etmiş, hidayetin kolaylaştırılmasını istemiş ve Müslümanlara birbirine kolaylık göstermeyi öğütlemiştir. Kaynak arayan okuyucu için en sağlam seçenekler bunlardır.
اللَّهُمَّ لَا سَهْلَ إِلَّا مَا جَعَلْتَهُ سَهْلًا وَأَنْتَ تَجْعَلُ الْحَزْنَ إِذَا شِئْتَ سَهْلًا
Okunuşu: Allâhümme lâ sehle illâ mâ cealtehû sehlâ, ve ente tec'alü'l-hazne izâ şi'te sehlâ.
Anlamı: Allah'ım! Senin kolaylaştırdığından başka kolay yoktur. Sen dilersen zor olanı da kolay kılarsın.
Kaynağı: Enes b. Mâlik'ten, İbn Hibbân, Sahîh, no. 974. Şu'ayb el-Arnâût isnadını sahih, İbn Hacer ise hadisi sahih olarak değerlendirmiştir.
Rabbi yessir'e en yakın sahih lafız, uzun bir duanın içindeki "ve yessiri'l-hüdâ lî" (وَيَسِّرِ الْهُدَى لِي) ifadesidir. Anlamı "hidayeti bana kolaylaştır" demektir. Dua Abdullah b. Abbas'tan rivayet edilir: Tirmizî, no. 3551.
يَسِّرُوا وَلَا تُعَسِّرُوا وَبَشِّرُوا وَلَا تُنَفِّرُوا
Okunuşu: Yessirû velâ tuassirû, ve beşşirû velâ tüneffirû.
Anlamı: Kolaylaştırın, zorlaştırmayın; müjdeleyin, nefret ettirmeyin.
Kaynağı: Enes b. Mâlik'ten, Buhârî, İlim, 11, no. 69; benzer lafızla Müslim, no. 1734.
Bu hadis bir dua değil, insanlara karşı nasıl davranılacağına dair bir öğüttür. Duadaki "yessir" ile aynı kökten gelen fiili taşır.
وَمَنْ يَسَّرَ عَلَى مُعْسِرٍ يَسَّرَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ
Okunuşu: Ve men yessere alâ mu'sirin yesserallâhu aleyhi fi'd-dünyâ ve'l-âhira.
Anlamı: Kim darda olana kolaylık gösterirse Allah da ona dünyada ve âhirette kolaylık gösterir.
Kaynağı: Ebû Hüreyre'den, Müslim, Zikir, 38, no. 2699.
Aşağıdaki tablo, kolaylık ve ferahlık için en çok aranan duaları kaynak durumuna göre sıralar. Hangisinin ayet, hangisinin hadis, hangisinin geleneksel bir dua olduğunu görmek, ihtiyacınıza uygun olanı bilinçli seçmenize yardım eder. Ayrıntı yazıları son sütunda yer alır.
|
Dua |
Ne için okunur? |
Kaynak durumu |
Ayrıntı |
|---|---|---|---|
|
Rabbişrah lî sadrî |
Gönül ferahlığı, işin kolaylığı |
Kur'an (Tâhâ 25-28) |
Bu yazı |
|
Hasbünallâhü ve ni'me'l-vekîl |
Tevekkül, çaresizlikte sığınma |
Kur'an (Âl-i İmrân 173) |
|
|
Allâhümme lâ sehle |
Zor işin kolaylaşması |
Hadis (İbn Hibbân, no. 974) |
Bu yazı |
|
Lâ havle velâ kuvvete illâ billâh |
Güçsüzlükte Allah'tan güç dilemek |
Sahih hadis |
|
|
Hacet duası ve namazı |
Önemli bir ihtiyaç |
Hadis (tartışmalı) |
|
|
Rabbi yessir velâ tüassir |
İşe başlarken kolaylık, hayırlı sonuç |
Geleneksel dua |
Bu yazı |
Tablo bir tercih sıralaması değildir, çünkü bu dualar birbirinin yerine geçmez. Sahih bir kaynakla okumak isteyen ilk sıradakilere yönelebilir, rabbi yessir de anlamı güzel bir dua olarak yanında okunabilir. Güçlü dualara toplu bakış için en güçlü 11 dua yazımıza göz atabilirsiniz.
Bed-i Besmele, Osmanlı'da çocukların mektebe başlarken ilk kez hocanın önünde besmele çektiği törendir. Törende hoca "Rabbi yessir" duasını okur, çocuk da kelime kelime tekrar ederdi. Dua böylece kuşaklar boyunca eğitimin ilk sözlerinden biri oldu.
Mustafa İsmet Uzun'un İstanbul'da Okumaya Başlama Merasimi makalesine göre başlama yaşı için iki kalıp kullanılırdı: dört yıl dört ay dört gün veya beş yıl beş ay beş gün. Çocuk ilahilerle ve dualara söylenen "âmin" sesleriyle mektebe götürülürdü. Bu yürüyüşe bu yüzden "âmin alayı" denirdi.
Derste hoca besmeleden sonra duayı okur, ardından elif cüzünün ilk sayfası açılır ve "Rabbi zidnî ilmen" (Rabbim, ilmimi artır) üç defa tekrarlanırdı.
Rabbi yessir duasının dinen belirlenmiş bir vakti yoktur; kolaylığa ihtiyaç duyulan her an okunabilir. En yaygın kullanımı bir işin başındadır: derse, kitaba, sınava, yeni bir işe veya yolculuğa başlarken. Âlimlerin kitap okutmaya başlarken bu duayı okuması da aynı geleneğin devamıdır.
Yolculuğa çıkarken rabbi yessir duasının yanında, Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) araca binerken okuduğu Zuhruf Sûresi 13-14. âyetler ve sefer duası da okunabilir. Bu duaların Arapça metinleri ve okunuşları için yola çıkarken okunacak dualar rehberimize bakabilirsiniz.
Günün başında okunacak dualar için sabah duası ve faziletleri yazısına bakabilirsiniz.
Rabbi yessir duasının dinen belirlenmiş bir okunma sayısı yoktur. Duanın kendisi sünnette sabit olmadığı için ona bağlı bir sayı da sünnet sayılamaz. Halk arasında 3, 7, 21 veya 100 gibi sayılar geçse de bunlar şer'î bir ölçü değildir. Bir kez, anlamını düşünerek okumak yeterlidir.
Bu duanın özel bir okunuş şekli yoktur. Aşağıdaki sıra genel dua adabından gelir ve zorunlu değildir.
Abdestli olmak güzeldir, ancak dua için şart değildir. Ayrıntı için dua adabı: duanın kabulü için 10 altın kural ve duanın kabul olma şartları yazılarını okuyabilirsiniz.
Telaffuz notu: "Yessir" ve "tüassir" kelimelerindeki "s" harfi şeddelidir, yani vurgulu ve çift okunur.
Rabbi yessir, zor bir anda Allah'a yönelmenin en kısa yollarından biridir. Duayı okuyan kişi, gücünün yetmediği noktada Allah'a sığındığını dile getirir ve sonucun hayırlı olmasını ister. Bu yönelme kalbe sekinet verebilir, ancak hiçbir dua belli bir sonucu garanti etmez.
Sıkıntı anında duayı birkaç kez, yavaşça ve anlamını düşünerek okuyabilirsiniz. Benzer durumlar için iç huzursuzluğunu gideren dua yazımıza da bakabilirsiniz. Sıkıntı uzun sürüyor, uykuyu ve günlük hayatı etkiliyorsa bir sağlık uzmanına başvurmak da sebeplere sarılmanın bir parçasıdır.
Dua çalışmanın yerine geçmez. Tevekkül, sebeplere sarıldıktan sonra kalbin Allah'a güvenmesidir. Süleyman Uludağ'ın TDV İslâm Ansiklopedisi'ndeki "Tevekkül" maddesine göre Gazâlî, tevekkülü "kalbin tam olarak vekile itimat etmesi" diye tanımlar. Tevekkülü çalışmayı ve tedbiri bırakmak sanan anlayışı ise reddeder.
Gazâlî'nin yolcu örneği bu dengeyi iyi anlatır: yolcu azığını yanına alır, ama güvenini azığa değil sebepleri yaratana bağlar. Rabbi yessir de böyle okunur: sınava çalışılmış, başvuru yapılmış, tedbir alınmıştır; kalp ise sonucu Allah'a bırakır. Bu dengeyi tevekkül nedir? mucize mi, gayret mi? yazımızda ayrıntılı ele aldık.
Rabbi yessir duası kısa, anlamı geniş ve asırlardır okunan bir kolaylık duasıdır. Ayet veya sabit bir hadis değildir, bu yüzden ona özel fazilet ya da sayı yüklenmemelidir. Yanında Tâhâ 25-28 ve İbn Hibbân'daki duayı da okuyabilir, gayretinizi yaptıktan sonra sonucu Allah'a bırakabilirsiniz.
Bu yazı Yasin Ahmedoglu tarafından hazırlanmıştır. Bilgilendirme amacı taşır; dua, tıbbi, hukuki veya maddi tedbirlerin yerine geçmez.
Hayır, rabbi yessir duası Kur'an'da ayet olarak geçmez. Ancak Tâhâ Suresi'nin 26. ayetindeki "ve yessir lî emrî" ifadesi aynı kelimeyi taşır ve "işimi kolaylaştır" anlamına gelir. Bu yüzden anlamı Kur'an'la uyumludur, fakat metnini ayet gibi sunmak doğru olmaz.
Bu lafızla hadis kaynaklarında tespit edilememiştir, bu nedenle Hz. Peygamber'e nispet edilmemelidir. Anlamı güzel olduğu için okunmasında sakınca görülmez. Hadis kaynağıyla okumak isteyenler İbn Hibbân'daki "Allâhümme lâ sehle illâ mâ cealtehû sehlâ" duasını tercih edebilir.
"Rabbim! Kolaylaştır, zorlaştırma. Rabbim! Hayırla tamamla" demektir. Dua yalnızca işin kolay geçmesini değil, sonucunun da hayırlı olmasını ister. İnsan kendisi için neyin iyi olduğunu her zaman bilemediği için "bi'l-hayr" kaydı duanın en anlamlı kısmıdır.
Hayır, ikisi de aynı Arapça ifadenin Latin harfleriyle yazımıdır. "Tüassir" ve "tuassir", "temmim" ve "tammim" farkları da aktarımdan kaynaklanır. Doğru okuyuş için Arapça metne ve şeddeli harflere dikkat etmek yeterlidir; anlam değişmez.
Belirli bir vakti yoktur, kolaylığa ihtiyaç duyulan her an okunabilir. En yaygın kullanımı bir işin başındadır: derse, sınava, yeni bir göreve veya yolculuğa başlarken. Osmanlı'da çocukların mektepteki ilk dersi de bu duayla açılırdı.
Dinen belirlenmiş bir sayı yoktur. Halk arasında 3, 7, 21 veya 100 gibi sayılar geçse de bunlar şer'î bir ölçü değildir. Duayı bir kez, anlamını düşünerek okumak yeterlidir; dilerseniz içinizden geldiği kadar tekrar edebilirsiniz.
Evet, dua etmek için abdest şart değildir, bu duayı abdestsiz de okuyabilirsiniz. Abdestli olmak edebe daha uygun sayılır, ama sınav salonunda ya da yolda abdestiniz yoksa duayı ertelemeniz gerekmez. Asıl önemli olan kalben Allah'a yönelmektir.
Evet, ayet olmayıp dua olduğu için hayız ve nifas halinde de okunabilir. Kur'an ayetlerini okuma konusunda ise fakihler arasında görüş farkı vardır. Kendi durumunuz için tereddüt ederseniz güvendiğiniz bir din görevlisine danışabilirsiniz.
Evet, sınavdan önce ve soru kâğıdını açarken okunabilir; duanın bu kullanımı onun derse başlama geleneğine de uyar. Ancak dua çalışmanın yerine geçmez. Hazırlığınızı yapıp sonucu Allah'a bırakmak tevekkülün doğru anlamıdır.
Bed-i Besmele, Osmanlı'da mektebe başlayan çocuğun hocanın önünde ilk kez besmele çektiği törendir. Hoca ardından "Rabbi yessir" duasını okur, çocuk da tekrar ederdi. Törenin yürüyüş bölümüne, dualara söylenen "âmin" sesleri nedeniyle âmin alayı denirdi.
Hayır, hiçbir dua belli bir sonucu garanti etmez ve bu duaya dair sabit bir vaat de yoktur. Dua, kulun Allah'a yönelmesi ve O'ndan hayır istemesidir. İşin gecikmesi duanın boşa gittiği anlamına gelmez; sonuç Allah'ın takdirindedir.
Kur'an'dan Tâhâ 25-28'deki "Rabbişrah lî sadrî" duası ve hadisten "Allâhümme lâ sehle" duası en bilinen seçeneklerdir. Bunlar rabbi yessir'in rakibi değildir, birlikte okunabilir. Duanın kaynağını önemseyenler için bu ikisi daha sağlam bir dayanak sunar.